Raoul Dufy, Souvenir du Havre
De Normandische havenstad Le Havre was de bakermat van het impressionisme. Hier schilderde Claude Monet in 1872 zijn beroemde werk ‘Impression, soleil Levant’, dat de naamgever werd van de hele stroming. In Singer Laren staat momenteel deze stad centraal. De tentoonstelling is een samenwerking met het beroemde Musée d’art moderne André Malraux (MuMa Le Havre) en wil het verhaal van de kunstenaarsstad Le Havre vertellen.
Door Lucie Th. Vermij
Le Havre, gelegen aan de monding van de Seine, is de tweede havenstad van Frankrijk. In de 19e eeuw groeide de stad dankzij de internationale scheepvaart en de spoorverbinding met Parijs uit tot een belangrijk knooppunt van handel en uitwisseling. Haar aantrekkingskracht dankt de stad niet alleen aan de bedrijvigheid van de haven, maar ook aan unieke, constant veranderende luchten boven de monding van de Seine. Die combinatie trok talloze schilders aan, zoals Camille Pissarro, Pierre-Auguste Renoir en Alfred Sisley, die de moderniteit en de maritieme sfeer van de stad vastlegden. De echt lokale helden in dit verhaal zijn Eugène Boudin (de leermeester van Monet) en de in Le Havre geboren fauvist Raoul Dufy. Ook al woonden en werkten ze er niet altijd, in Le Havre vonden zij levenslang hun inspiratie.
Eugène Boudin - Havengezicht 1885
Ook Claude Monet bracht er zijn jeugd door. Hij ontwikkelde er zijn oog voor sfeer en openlucht schilderen. Zijn leermeesters waren Boudin en de Nederlandse schilder Johan Barthold Jongkind, die ook vele jaren in deze contreien doorbracht.
In de 19e eeuw ontstond er met steun van havenbaronnen een levendig kunstklimaat. Ze stimuleerden artistieke vernieuwing door werk van lokale kunstenaars te verzamelen en kunstenaars van buitenaf naar Le Havre te halen. Zo nodigden zij in 1903 Pissarro uit, die er een reeks havengezichten schilderde.
De tentoonstelling ‘Meesterwerken uit Le Havre’ in het Singer is gemaakt in samenwerking met Musée d’art moderne André Malraux. Dit museum, vooral bekend als MuMa Le Havre, is een van de belangrijkste kunstmusea in Frankrijk. Het staat bekend om zijn enorme glazen wanden die uitkijken over de zee - het ligt direct aan de kust. De geschiedenis van het museum is nauw verbonden met de verwoesting en wederopbouw van Le Havre tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Wat in de 19e eeuw begon als een klassiek museum voor schone kunsten, groeide uit tot een van de meest baanbrekende moderne museumgebouwen van Europa. Het herbergt een uitgebreide collectie impressionistische schilderijen.
De tentoonstelling nu in Laren laat niet alleen de impressionisten zien en beelden van Le Havre, maar volgt tachtig jaar artistieke vernieuwing in deze stad. In de eerste zaal, getiteld ‘Het licht van het Noorden’, hangen 19e-eeuwse werken van onder andere Boudin, Jongkind en Monet. Boudin, een van de eerste Franse landschapschilders die in de open lucht werkten, leerde Monet buitenschilderen. Zijn zee- en havengezichten vormen een directe band tussen het naturalisme van de vroege 19e eeuw en het impressionisme van de late 19e eeuw.
Jongkind, Kade van Honfleur
Prachtig is het werk ‘Kade van Honfleur’ van Jongkind. Honfleur is de havenstad aan de zuidkant van de monding van de Seine. Van Monet hangt in deze zaal helaas niet het genoemde ‘Impression, soleil Levant’, maar wel ‘La Seine à Vétheuil’ (1878).In de tweede zaal getiteld ‘Van Impressionisme tot fauvisme’ hangen werken van Maxime Maufra, Albert Marquet, Raoul Dufy en Othon Friesz. Raoul Dufy is dé schilder van Le Havre. Ook al vertrok hij later naar het Zuiden, zijn werk is altijd sterk geïnspireerd gebleven door het zee- en havenlandschap van zijn jeugd. Hij ontwikkelde een geheel eigen stijl, die bekend staat als fauvisme: felle, onnatuurlijke kleuren, dikke verflagen en grove penseelstreken. Dufy drukte daarmee een belangrijk stempel op de Franse kunst. Nadat hij in aanraking was gekomen met het werk van Paul Cézanne, veranderde zijn stijl weer. Vanaf 1920 was zijn werk gestructureerder en meer getemperd wat kleuren betreft. Het wordt ook wel ‘stenografisch en kleurrijk’ genoemd
Maxime Maufra, Oceaanstomer die de haven verlaat 1905
In de derde zaal, ‘Het licht van het Zuiden’, zien we hoe ook de kunstenaars van Le Havre (Dufy en Friesz) zich aangetrokken voelden tot het zuiden, tot Marseille en Algiers. Hier hangen onder meer zuidelijke zeegezichten van Renoir (‘De baai van Salerno’) en ‘De oude haven van Marseille’ door Dufy.
Charles Camoin, Haven van Marseille
De tentoonstelling verliest hierna aan kwaliteit. De vierde zaal, ‘De blik gaat naar binnen. De Nabis en het symbolisme’, laat werk zien van De Nabis ('de profeten'), een groep van postimpressionistische Franse kunstschilders in Parijs en Bretagne tussen 1890 en 1900. Zij wilden niet de werkelijkheid schilderen maar kozen voor symbolen en decoratie. Hier hangen ‘De wals’ van Felix Vallotton en ‘De lente’ van Marie Droppe en enkele landschappen van Gauguin. Daarna is nog een zaal met werken op papier, die ook niet veel indruk maken.
Claude Monet, Winterzon
Het slotakkoord van de tentoonstelling bestaat uit werk van Raoul Dufy, maar daar hangt helaas niet zijn meest inspirerende werk. De tentoonstelling loopt daardoor een beetje met een domper af, maar in zijn totaliteit is het een aangename kennismaking met Le Havre en de kunsten aldaar. Maar het haalt het niet bij de prachtige tentoonstelling van twee jaar geleden: ’Impressionisme van het Noorden', met werken uit Denemarken en Duitsland. Ook in het Singer. Misschien waren daardoor mijn verwachtingen wat hoog gespannen. Een inspiratiebron om naar Normandië af te reizen en het museum aan zee te ontdekken is het toch zeker wel.
- De tentoonstelling ‘Meesterwerken uit Le Havre’ is te zien tot en met 13 september 2026.
- Adres: Oude Drift 1, 1251 BS Laren.
- Website: https://www.singerlaren.nl/nl/agenda/meesterwerken-uit-le-havre-4k1t
- Catalogus: Meesterwerken uit Le Havre - Renoir, Monet, Matisse en Dufy, uitgeverij Waanders, ISBN 9789462627123, €32,50.
