Door Françoise LedeboerPeter de Grote hield van oorlog voeren en deed dat met passie. Bij de bouw van Sint-Petersburg naar Hollands voorbeeld vanaf 1701 stierven wellicht zelfs tienduizenden. Maar toen de tsaar in 1697 en 1716/17 Europa bezocht - zijn verblijf in de Nederlanden goed voor een prominente plek in de geschiedenisboeken - had hij vredelievende bedoelingen: met zijn focus op scheepsbouw kennis opdoen voor de modernisering van zijn rijk. Ook dat deed hij met grote gretigheid. 'Peter de Grote, een bevlogen tsaar' was de goed gekozen titel voor de expositie die hij van maart tot september 2013 in de Hermitage Amsterdam kreeg, museum geworden in het voormalige verpleeghuis Amstelhof aan de oevers van de Amstel. In 2004 ging de kleine open, in 2009 de grote. Tot 24 februari 2022 trok de Hermitage Amsterdam, geesteskind van Nieuwe Kerk-directeur Ernst A. Veen, maar liefst 7,5 miljoen bezoekers.
Veen schreef 'Het verhaal van de Hermitage Amsterdam' met op de cover de vraag 'Een brug te ver?' Is elke poging met Russen samen te werken niet al bij voorbaat gedoemd te mislukken? Zelfs op het gebied van kunst en cultuur? Het werd Veen vele keren voorgehouden. Hij reisde tientallen malen naar Sint-Petersburrg, er ontstond een gemeenschappelijke overtuiging dat de kunsten en wetenschap een positieve bijdrage kunnen leveren aan een vreedzame wereld. Veen: 'Dat was waar bijna iedereen naar streefde in die tijd. We hadden het over een brug bouwen tussen tussen Oost en West. Die brug kwam er. En er was druk verkeer op die weg! Het was een tijd van hoop, interesse en vertrouwen aan weerskanten. Dat zijn voorwaarden voor elke samenwerking. Daar hoort ook geduld bij'. Het fundament van de brug behouden, dat is terecht waar Veen vurig op hoopt.
Maar tot nu is er sprake van wat schrijver in ballingschap Michail Sjiskin De Grote Stilte noemt. Zelfs Hermitage-directeur Mikhail Piotrovsky, met wie Veen zo'n vriendschap onderhield dat hij werd genodigd voor een bezoek aan diens geboorteplaats in Armenië, gaf een pro-Poetin-interview. Pijnlijk, heel pijnlijk. Maar dat verhinderde Veen niet een boek met verrukkelijk veel weetjes over de rijkdom aan kunstschatten van de Hermitage Sint-Petersburg te schrijven. En zeer velen lof toe te zwaaien - van conservator tot schoonmaker - die de bouw van de Hermitage Amsterdam tot stand brachten. Museumkijker reisde een aantal keren naar Sint-Petersburg voor persreizen. En zag dat zelfs de kleding van de laatste vermoorde tsarendochters nog wordt bewaard. Historische sensatie! Het laatste tsarenpaar en hun kinderen kregen een expositie van september 2004 tot februari 2005. De erfenis van de Hermitage Amsterdam zal voor miljoenen een onuitwisbare herinnering blijven.
Het verhaal van de Hermitage Amsterdam, Ernst W. Veen, Waanders Uitgevers, 24,95 euro
